KOŃCZEWO

115e9f0a10d79b8ffd3b3cb4969abdfc_B092680

 

Kończewo (kaszb. Kòniszewòniem. Kunsow) – dawna wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie KobylnicaSołectwo zostało założone w 1946 roku.

 

liczba ludności -ok. 700 osób. Wieś położona 8 km na południe od Słupska, graniczy z Parkiem Krajobrazowym „Dolina Słupi”. Pierwotnie Conezowe ( 1310 ), Koneschow (1392 ), Konesowo, Koniszewo. Etymologia wiąże się z nazwą osobową Konisz; niem. Kunsow. Pierwsza wzmianka z 1301 r. W XV wieku osiedlił się tu ród von Massow, w 1804 r. wieś należała do Franza von Kleist, w 1861 r. Kończewo kupił K. Von Mentueffel, a od XIX w. do roku 1945 była własnością rodu Siemers.

Z Kończewa w 1807 r. wyruszyły wojska gen. Kazimierza Sokołowskiego na pomoc gen. Trzebuchowskiemu, który podczas kampanii napoleońskiej miał zdobyć Słupsk. Przez wieki we wsi istniał mały kościółek ewangelicki, zniszczony ostatniej wojnie. Do roku 1702 głoszono tu kazania w języku kaszubskim, a ostatnim znającym ten język kaznodzieją był Christian Bilang.
Zachowało się kilka chałup szachulcowych; układ komunikacyjny o wartości historycznej wraz z zachowanymi elementami przestrzeni; w dawnym parku ( 7,7 ha ) krajobrazowym założonym w latach 1700 – 1899 (nr rej. zabytków A- 250) zachowane założenie pierwotne, występują w nim ciekawe okazy drzew: dęby, buki i kasztanowce; pałac (w rej. zabytków nr A- 250) z 1875 -1900 roku. Pałac w stylu eklektycznym , murowany, zbudowany na planie prostokąta z ryzalitami, jednokondygnacyjny na wysokim cokole, z kwadratową wieżą.

W 1925 roku liczba mieszkańców wynosiła 490, z których 238 to mężczyźni (48,6%) i 252 kobiety (51,4%). Średnio przypadało 7,8 osób na gospodarstwo domowe oraz 44,1 mieszkańców na kilometr kwadratowy. Ludności skupiała się w 95 gospodarstwach.
Wszyscy mieszkańcy w tym okresie to protestanci.

W 1938 roku wieś miała powierzchnię 504 ha, na nią składało się 375 ha gruntów ornych, 45 ha łąki, 80 ha lasu, 4 ha nieużytków, pałac, park, drogi oraz hektar obejmujący stawy. W tym okresie na wsi żyło 26 koni, 120 sztuk bydła, 30 owiec i 300 świń.

W pobliżu wsi cenne stanowisko archeologiczne – grodzisko wczesnośredniowieczne z II połowy IX – X w. – nizinne, owalne, otoczone wysokimi wałami i fosą (nr rej. zabytków A- a 60/248) Pomiędzy wsiami Sierakowo i Kończewo leży mały lasek, w środku którego wznosi się pagórek oznaczony na niemieckich mapach jako Schlossberg. Grodzisko ma kształt elipsy, o wymiarach około 250 x 150 m i jest wyraźnie odgraniczone rowem od otaczających łąk. Trzon grodziska jest wzniesieniem, wysokim na około 4 m; grodzisko od zachodu opada stromą ścianą, a od północy i południa zamykają je lekkie podwyższenia, zaś od wschodu bronił go staw łączący się dawniej ze zniszczonymi obecnie fosami. Położenie grodziska pomiędzy dwoma wsiami, w niewielkiej od nich odległości, świadczy o tym, że prawdopodobnie chroniła się tam okoliczna ludność w wypadku napaści nieprzyjacielskiej. U stóp wzgórza, przy ścieżce, można znaleźć wielkie kamienie ze śladami obróbki, które są prawdopodobnie szczątkami dawnych murów. O słowiańskości tego grodziska świadczą znalezione na jego terenie skorupy naczyń glinianych z falistą ornamentacją.

bbc31766_Burgwall_Kunsow_-_Kreis_Stolp._1932

Usytuowanie grodu na mapie z 1932 roku.

Zdjęcia historyczne:

Nr 53 i 54 na mapie. Obecnie ulica Główna w Kończewie.

Nr 53 i 54 na mapie. Obecnie ulica Główna w Kończewie.

Nr 51 i 52. Okolice ostrego zakrętu. Widok na obecnie stojący sklep spożywczy.

Nr 51 i 52. Okolice ostrego zakrętu. Widok na obecnie stojący sklep spożywczy.

Nr. 47. Okolice obecnej sali gimnastycznej.

Nr. 47. Okolice obecnej sali gimnastycznej.

Nr 19 na mapie. Obecnie ulica Polna.

Nr 19 na mapie. Obecnie ulica Polna.

Wydobycie torfu. W dali widać drogę z Kończewa do Kuleszewa.

Wydobycie torfu. W dali widać drogę z Kończewa do Kuleszewa.

Pałac w Kończewie. Dobrze widoczna nazistowska flaga.

Pałac w Kończewie. Dobrze widoczna nazistowska flaga.

Rok 1916, widok na pałac.

Rok 1916, widok na pałac.

Szkoła

Szkoła

kunsow_schueler-52e64dd9

Zdjęcie uczniów z 1935 roku.

 

Nr. Nazwisko, imię Uwagi Nr. Nazwisko, imię
1 Senkel, Siegfried 2 Senkel, Helmut
3 Knop, Georg 4 Pagel, Adele
5 Höppner, Wally 6 Ziemke, Christel
7 Senkel, Gerda 8 Burse, Elisabeth
9 Potratz, Maria 10 Potratz, Liesbeth
11 Bülow, Dora 12 Radseck, Gertrud
13 Nass, Fritz Nauczyciel 14 Jakobi, Kurt
15 Kieper, Erhard 16 Waldow, Hans
17 Nass, Else Żona nauczyciela 18 ?
19 Misch, Maria 20 Vietzke, Hilde
21 Jakobi, Luise 22 Nitz, Vera
23 Seils, Maria 24 Klohn, Elisabeth
25 Ziemke, Ilse 26 Klohn, Erna
27 Nitz, Erika 28 Misch, Erika
29 Höppner, Benno 30 Neitzel, Herbert
31 Damnitz, Günter 32 Groth, Arno
33 Mickley, Hermann 34 Burse, Paul
35 Kieper, Rudi 36 Treder, Kurt
37 Treder, Elsbeth 38 Bülow, Agathe
39 Delevaux, Eva-Maria 40 Krause, Martha
41 Misch, Erich 42 Knop, Erich
43 Knop, Walter 44 Meier, Elsbeth
45 Ittrich, Edelgard 46 Nitz, Frieda
47 Mews, Frieda 48 Höppner, Elisabeth
49 Delevaux, Kurt 50 Mews, Irmgard
51 Jacobi, Rudi 52 Mews, Gerhard
53 Kieper, Artur ? 54 Mickley, Gerhard
55 Burse, Harry - Krause, Wanda

Posiadłości

 

mapa

1 Leo Burse (rolnik) 30 Erich Neumann
2 Franz Mews (rolnik) 31 Arndt + Scheil (mleczarz)
3 Emil Höppner (rolnik + rzeźnik) 32 Marie Strömer + Kowalk
4 Gerhard Papenfuß (rolnik) 33 Pomplun (ogrodnik) + Piepenburg (leśniczy)
5 Heinrich Höppner (rolnik) 34 Kummer + ??
6 Ewald Golchert (rolnik) 35 Szkoła: nauczyciel Fritz Nass + Else
7 Franz Pagel (rolnik + murarz) 36 Paul Neumann, Mickley, Kolboske, Ittrich (gospodarstwo wielorodzinne)
8 Willi Hoepner (kupiec) 37 Gerhard Erdtmann (rolnik)
9 Willi Kabbe (rolnik) 38 Wilhelm Burse (rolnik)
10 Erich Grunst (rolnik) 39 Franz Neitzke (rolnik) + Otto Golchert (pracownik)
11 Klohn, Hildebrand, Radseck, Krause (gospodarstwo wielorodzinne) 40 Ewald Golchert (pracownik)
12 Artur Waldow (rolnik) 41 Kniebel (pracownik)
13 Willi Höppner – Gartslaff (rolnik) 42 Karl Manske (rolnik)
14 Franz Waldow (rolnik) 43 Willi Rahn (rolnik)
15 Willi Seils (rolnik) 44 Gerhard Groth + Helene (grabarz)
16 Otto Meier + Paul Lossin ( rolnik) 45 Franz Schübel (rolnik)
17 Voß (rolnik) 46 Paul Mews (gospodarz + burmistrz)
18 Marta Erdmann (gospodyni) + Raddatz (rolnik) 47 Christian Eppinger (właściciel + rolnik)
19 Walter Erdmann (gospodarz) + Koslowske (rolnik) 48 Otto Hase
20 Karl Waldow (rolnik) 49 Berta Maron (gospodyni) + Hase (pracownik)
21 Karl Bülow (rolnik) 50 Willi Höpner (rolnik)
22 Paul Kabbe (stolarz + pracownik pomocy społecznej) 51 Damitz (szewc) + Gerda Scheil
23 Otto Rudlaff (kowal) 52 Leo Waldow (rolnik)
24 Willi Mews (rolnik) 53 Pieper + Ernst Ziemke (listonosz)
25 Franz Potratz (rolnik + pracownik administracji) 54 Strömer + Kosin (robotnik rolny)
26 Meironk + Kieper (robotnik rolny) 55 Knop + Nitz (robotnik rolny)
27 Karl Potratz (rolnik) 56 Götzke + ???
28 Kriwall 57 Mach + Vietzke
29 Hans Joachim Siemers (właściciel dworu) 58 Misch + Otto Pagel
Rok 1935. Lokalny chór.

Rok 1935. Lokalny chór.

Krzyż na zbiorowej mogile znajdującej się na południu wsi. Ofiarami byli mieszkańcy wsi podczas inwazji wojsk Radzieckich.

Krzyż na zbiorowej mogile znajdującej się na południu wsi. Ofiarami byli mieszkańcy wsi podczas inwazji wojsk Radzieckich.

Opracował B. Wrześniak
Brak komentarzy.

Musisz być zalogowany aby komentować.

Brak trackbacków.